تبلیغات
تحقیقات و مقاله های ویژه معلمان و دانشجویان - تحقیق تنبیه بدنی و تاثیر آن بر پیشرفت تحصیلی

تحقیق تنبیه بدنی و تاثیر آن بر پیشرفت تحصیلی

 

نوع مطلب :تحقیق تنبیه بدنی و تاثیر آن ،

نوشته شده توسط:علی اكبر ادهم آموزگار ششم ابتدایی استان اردبیل شهرستان پارس آباد

پایان نامه تحصیلی كارشناسی

محمد لطفی زارنجی از شهرستان پارس آباد

 مقدمه

         انسان در ادوار گوناگون زندگی ، چه در دورة خردسالی و نوجوانی و چه بزرگسالی و پیری ( اعم از زن و مرد ) در معرض ارتكاب فساد و شر و بدی قرار داشته و همواره خطر رفتارهای ناستودة اخلاقی وی را تهدید می كند.

      موجودی چون انسان ـ كه از لحاظ شرافت و كرامت در تارك همه مخلوقات و پدیده های متنوع هستی قرار دارد و موقع و مقامی در خور را احراز كرده ، كمال نسبی برخوردار است ، لذا هرگز نمیتواند خویشتن را از صفات و افعال ناستوده ، تبرئه نموده و به اصطلاح تزكیه نفس نماید:

 « من خویشتن را تبرئه نمی كنم زیرا آدمی ، انسان را سخت به كار بد وا می دارد و بدان فرمان می دهد . »  (سوره یوسف آیه 53 )

      پس بشر از لحاظ پاكی و ناپاكی و ارتكاب خیر و شر ، در درجات نسبی و مراحل متفاوت كمال و نقص قرار دارد. در موضوعات مربوط به تربیت كودكان تنبیه بدنی از مباحثی است كه موجب اختلاف نظر بین طرفداران و مخالفان تنبیه بدنی در امر تربیت گردیده است. عده ای از علمای تعلیم و تربیت با تكیه بر علوم روان شناسی تنبیه را روشهای خشن و نامطلوب توصیف كرده و با توجه به مشكلات و زیانهای ناشی از این روش توصیه نموده اند تا هرگز به عنوان یك شیوة آموزشی مورد استفاده قرار نگیرد زیرا : 1- موقتی بودن اثر تنبیه در كاهش رفتار نامطلوب   2- ایجاد انزجار و نفرت در تنبیه شونده نسبت به تنبیه كننده        3- ایجاد روحیه پرخاشگری در تنبیه شونده      4- كودكان را ترسو به بار می آورد و به وسیله تنبیه شخصیت كودك در هم شكسته می شود ( گنجی 1371 )

      در برابر این گروه دسته دیگری قرار دارند كه تنبیه را امری واجب برای رشد و یادگیری كودك دانسته و آنرا لازم و ضروری می دانند واقعیت این است كه هر كدام از نظرات ارائه شده از سوی موافقین و مخالفین چهره ای از حقیقت را داراست و نفی و اثبات مطلق هر یك به تنهایی می تواند به انكار بدیعیات امور ملموس بیانجامد. با این همه آشنایی با تعریف و مفهوم تنبیه از دیدگاه روان شناسی و علمای تعلیم و تربیت ، بهتر است گفته شود كه تنبیه عبارت است از اعمال محرك آزار دهنده به دنبال یك رفتار نامطلوب برای كاهش احتمالی آن رفتار. در نظام تربیتی اسلامی اصل تنبیه به معنی سازندگی و هدایت كنندة كودكان یعنی دادن آگاهیهای لازم و روشنگری و وعظ با تكیه بر فطرت ( رضائی 1374 )

      لذا با درك این مطلب و احساس مشكل فوق الذكر ، این سئوال مطرح می شود كه با توجه به سفارشات دینی و نتایج تحقیقاتی علمای تعلیم و تربیت و همچنین داشتن منع قانونی ، چگونه است كه این روش خشن همچنان در خانه ها و مدارس ادامه دارد. این تحقیق در جستجو$8A یافتن پاسخ معقول برای سئوال مذكور می باشد.

 بیان مسئله

       معلم می كوشد تا با اتخاذ روش ها و تدابیر خاص معلمی رفتارهای كودكان را در جهت خاص شكل دهد. برای این منظور و یا تغییر رفتار به اتخاذ شیوه های متعددی نیازمند است از این جمله این شیوه ها ارائه الگوی پند و موعظه ، تشویق ، تنبیه و غیره می باشد . روشهای تربیتی كه به كودكان اتخاذ می شود از اهمیت خاصی برخوردار است.

     روشهای نادرست تربیتی از قبیل : توهین ، سرزنش ، عدم ارائه محبت و تنبیه بدنی موجب عدم ارضای نیازهای اساسی كودك از قبیل احساس امنیت ، احساس ارزشمندی بودن ، احساس اعتماد به نفس و احساس استقلال خواهد شد.

     در مقابل عدم ارضای این گونه نیازهای اساسی موجب عدم تعادل در وجود او شده و رشد همه جانبه به خصوص رشد روانی  و معنوی او را مختل می كند و از او انسانی با رفتارهای نامتعادل و ناهنجار می سازد. كه هم در زندگی فردی مشكلات فراوان دارد و هم در زندگی اجتماعی ناموفق است چنین افرادی در جامعه دست به انواع بزهكاریها می زنند . و علاوه بر ایجاد هزینه های مختلف كه صرف رسیدگی به امور آنان میشود امنیت و آرامش و آسایش را از جامعه سلب می كنند و به لحاظ چنین مضراتی كه مدل اتخاذ شیوه ها ی نادرست است رفتار تنبیه شده پس از مدتی همچنان در فرد باقی می ماند كه عامل تنبیه كننده حاضر و ناظر است . در حال كمون باقی می ماند ولی به مجرد اینكه عامل تنبیه تضعیف شده و یا از میان رفت آن رفتار مجدداً ظاهر میگردد.

( سیف ،1371 )

        از عوارض جانبی نامطلوب تنبیه این است كه احساس ناخوش آیند حاصل از تنبیه در لحظه تنبیه شدن از طریق شرطی شدن كلاسیك با شرایط تنبیهی و شخصی یا اشخاص تنبیه كننده تداعی می شود و سبب انزجار تنبیه شونده از معلم یا تنبیه كننده می گردد.

      مشكل دیگر استفاده از روش تنبیه آن است كه تنبیه كردن امر مسری است . روانشناسی تربیتی با شواهدی نشان می دهند كسانی كه شاهد تنبیه شدن افراد توسط دیگران بوده اند در مواقع دیگر خـود بـه تنبیـه كسـانی دیگـری اقـدام كـرده انـد. و دانش آموزان تنبیه شده بعداً شده بعداً تنبیه كننده از آب در آمده اند. بنابرین معلمی كه در حضور جمع ، دانش آموزان را تنبیه می كند به آنها آموزش پرخاشگری میدهند.

بارها مشاهده شده است كه كودكانی كه مرتباً از پدر و مادر و آموزگار خود كتك میخورند در غیاب آنها به كتك زدن فرزندان كوچكتر می پردازند. در آزمایش بر روی حیوانات ، نشان داده شده است كه بر اثر ضربه الكتریكی بر حیوانات آنها را به جان همدیگر می اندازد و به هم رفتار خصمانه انجام می دهند.

      از نظر اسكینر راههایی وجود دارد كه مدام برای احتراز از تنبیه به آن متوسل میشوند . شخص ممكن است به عوض انجام رفتار كه تنبیه به دنبال دارد به طریق دیگری به آن رفتار می پردازد كه تنبیه به دنبال نداشته باشد، مانند خیال پردازی. همچنین شخص ممكن است با متوجه ساختن رفتار قابل تنبیه كه به چیزهایی كه نمی تواند تنبیه كننده باشند آن رفتار را جابجا سازد. مثلاً می تواند نسبت به اشیاء فیزیكی ، كودكان یا جانوران كوچك پرخاشگری كند. و یا شخص ممكن است كسانی دیگری را كه رفتار قابل تنبیه انجام می دهند ولی تنبیه نمی شوند مشاهده كند و به این طریق خود را با آنها همانند می سازد. همچنین شخص ممكن است رفتار دیگران را قابل تنبیه بداند و از این راه تمایلات خود را فرافكنی كند. علاوه بر اینها شخص كه به خاطر انجام رفتار تنبیه شده ممكن است با آوردن دلیل برای خود با دیگران به منظور غیر قابل تنبیه جلوه دادن رفتار خود دلیل تراشی كند. مثل موقعی كه می گوید كودك را به خاطر اصلاح او تنبیه می كنند.

        یكی دیگر از عوارض جانبی نامطلوب تنبیه و سایر روشهای تنبیهی تغییر رفتار این است كه اگر این روشها ادامه یابد شخص تنبیه شده ممكن است به فرد تنبیه كننده حمله ور شود. علی رغم عوارض جنبی این شیوه باید اعتراف كرد كه معلمینی كه دست به عمل تنبیه می زنند دو دسته اند آنهایی كه به عوارض آن واقف اند و دسته دیگری كه به مفید بودن آن معتقدند حتی در بسیاری از اوقات از اعتقاد خود دفاع می نمایند و این شعار را همیشه مدنظر قرار می دهند كه « جور استاد به از مهر پدر می باشد »

( مجوزی ، 1372 )

 

عواقب تنبیه بدنی

1- كودك عادت می كند در برابر زور و قلدری بدون چون و چرا تسلیم شود و با این منطق خو بگیر كه زور قلدری پیروز است. هر وقت عصبانی شدی بزن ، و باكی نداشته باش.

2- تنبیه بدنی احیاناً ممكن است در كودك عقده ای نسبت به اولیاء و مربیان ایجاد كند و حالت طغیان و سركشی را در برابر اولیاء در او برانگیزد.

3- كودك را ترسو می كند. بوسیله كتك شخصیت كودك درهم شكسته می شود و تعادل روحی او بر هم می خورد و احتمالاً به بیماری روانی مبتلا گردد.

4- تنبیه بدنی ، بچه ها را دروغگو بار می آورد.

5- تنبیه بدنی ، بچه ها را به حیله گری و ریاكاری سوق می دهد.

6- تنبیه بدنی ، برای بچه ها رنج و تحقیر به بار می آورد.

7- تنبیه بدنی ، در كودك افسردگی و بیماریهای عصبی ایجاد می كند.

8- تنبیه بدنی ، كودك را به سمت خود آزاری می كشاند.

9- تنبیه بدنی ، كودك را به سوی دیگر آزاری می كشاند.

10- تنبیه بدنی ، كودك را به لجبازی وا می دارد.

11- تنبیه بدنی ، كودك را گوشه گیر می كند.

12- تنبیه بدنی ، كودك را كند ذهن می كند.

13- تنبیه بدنی ، كودك را بی اراده و نسبت به دیگران بی تفاوت می كند.

14- تنبیه بدنی ، اطمینان و اعتماد به نفس را در بچه ها از بین می برد.

15- تنبیه بدنی ، حس كنجكاوی و ابتكار عمل را در بچه ها می كشد.

16- تنبیه بدنی ، كودك را كینه توز می كند.

17- تنبیه بدنی ، احترام و اعتماد كودك را نسبت به بزرگترها سلب می كند.

18- تنبیه بدنی ، كودك را دچار یأس و حرمان می كند.

19- تنبیه بدنی ، كودك را عاصی بار می آورد.

20- تنبیه بدنی ، اضطراب دائم را در كودك دامن می زند.

21- تنبیه بدنی ، در كودك سرپیچی و بی اعتنایی را همراه می آورد.

22- تنبیه بدنی ، بچه ها را اندوهگین و محزون می كند.

23- تنبیه بدنی ، شادیها را در كودك سركوب می كند.

24- تنبیه بدنی ، شهامت و غرور بچه ها را از بین می برد.

25- تنبیه بدنی ، نهایتاً به سلامت روحی و جسمی طفل ضربه می زند. ( مجوزی ، 1372 )

 

ضرورت و اهمیت تحقیق

       در فرهنگ ما ، معلم دارای قداست خاصی است حفظ حرمت این ارزش در اصل حفظ ارزشهایی همانند معنویت رابطة معلمی و شاگردی خواهد بود. بكارگیری تنبیه بدنی در امر تعلیم و تربیت یكی از عواملی است كه می تواند بر تیرگی روابط معلم و متعلم بیانجامد . و به جای اینكه شاگرد بر معلم عشق بورزد و او را برتر از هر كس تصور كند كینه او را در دل جای می دهد. از سوی دیگر با توجه به نظر علما و دانشمندان تعلیم و تربیت تحقیقاتی را كه انجام داده اند بین تنبیه بدنی و پرخاشگری ، افسردگی و افت تحصیلی رابطه مستقیم وجود دارد. بدیهی است كه در صورت حذف این عامل از پیكره تعلیم و تربیت ناهنجاری های مشكلات فوق نیز رو به كاهش خواهد گذاشت.

        در خصوص افت تحصیلی كه یكی از مشكلات حاد نظام آموزش و پرورش رسمی در ایران است. در صورتی كه تنبیه بدنی را به عنوان عاملی در ایجاد یا افزایش افت تحصیلی بدانیم در صورت خودداری و پرهیز معلمان از این روش خوشایند از هدر رفتن و ضایع شدن بخش عظیمی از هزینه ها و آموزش تكراری و هدر رفتن نیروی كار اضافه جلوگیری می شود .

       صحبت با ترك تحصیل كنندگان می تواند وسیله ای مناسب برای روشن شدن بخش عظیمی از علت های ترك تحصیل یا افت تحصیل باشد. عده ای زیادی از آنان عدم رغبت یا ترك تحصیل خود را ناشی از توهین و تحقیر یا كتك كاری از طرف معلمان زمان تحصیل خود می دانند . با توجه به جنبه های آموزشی عمل تنبیه این نگرش و نگران كننده وجود دارد كه این شیوه غلط و نادرست به نسلهای دیگر منتقل شود. برای جلوگیری از این امر باید در مقطعی از زمان از آن جلوگیری كرد تا این عادت ناپسند حذف گردد.

        همچنین با توجه به نتایج تحقیقات و مطالعات انجام شده در خصوص عوارض و صدمات جبران ناپذیر تنبیه بدنی و مشاهده رواج نسبی این عمل در مدارس ، و نگرانی از اینكه تداوم این روش از طرف برخی از معلمان موجب نفرت دانش آموزان از معلم تنبیه كننده خواهد بود. در نتیجه روابط لطیف و معنوی معلم و شاگرد به كینه و كدورت تبدیل می شود. بر اساس همین ضرورت تصمیم به اجرای این پژوهش گرفته شده باشد كه بتوانم به یاری خداوند متعال و راهنمایی استاد بزرگوارم به عنوان طرح تحقیق واحد درسی در مركز آموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان علامه جعفری گرمی تقدیم نمایم.

 

 

اهداف تحقیق

اهداف تحقیق عبارتند از :

1- بررسی كردن آثار سوء تنبیه ، چه تنبیه بدنی و چه لفظی و غیره در تربیت و عدم

استفاده از آن در تربیت دانش آموزان

2- كسب آگاهی دقیق از دیدگاهها و نگرشهای علمای تعلیم و تربیت در مورد تنبیه بدنی

3- كشف رابطه بین تنبیه بدنی و اختلالات رفتاری دانش آموزان

4- ارائه پیشنهادات اصولی و سازنده جهت اصلاح و تجدید نظر در برنامه ها خصوصا در تربیت معلم با استفاده از یافته های تحقیق

5- كسب آگاهی از تاثیرات منفی تنبیه بدنی در رفتار دانش آموزان

 

سوالات تحقیق

 1- بین تنبیه و اختلالات رفتاری چه رابطه ای وجود دارد؟

2- میزان تنبیه در تغییر رفتار ناپسند كودكان چگونه باید باشد؟

3- آیا رعایت نكا$D8 مهم در انجام تنبیه در تغییر رفتار ناپسند كودكان تأثیر دارد؟

4- آیا اعمال تنبیه در تغییر رفتار ناپسند كودكان همیشه نتیجه مثبت به دنبال خواهد داشت؟

  

تعریف نظری از موضوع

- بررسی تأثیر تنبیه بدنی در اختلالات رفتاری دانش آموزان مقطع ابتدایی

تعریف نظری تنبیه :

تنبیه در لغت به معنی آگاه كردن ، هشدار دادن به افراد در انجام یك رفتار نامطلوب

( سیف ، 1371 )

تعریف عملی تنبیه :

عبارت است از اعمال محرك آزار دهنده به دنبال یك رفتار نامطلوب برای كاهش احتمالی آن رفتار نامطلوب و یا از بین بردن آن ( مصطفی ، 1373 )

اختلال رفتاری :

اختلال رفتاری به رفتارهایی در سازمان رفتاری یك فرد اطلاق می شود كه دارای خصوصیات زیر باشد:

1- فقدان یا نقص در ارزیابی صحیح از موقعیت هایی كه فرد با‌آن روبرو می شود.

2- عدم انعطاف پذیری لازم در برابر  انتظارات و توقعات محیط اجتماعی .

3- عدم توانایی در بكارگیری مناسب استعدادها ، امكانات و نیروهای فردی در برخورد با مشكلات

4- ایجاد رنجش و ناراحتی برای خود و اطرافیان

5- تكرار موارد بالا در زندگی روزمره ( روان شناسی – مرادی ، علیرضا ، 1370 )

انواع اختلالات رفتاری

1- تیك یا حركات زائد     2- دروغگوئی      3- دزدی      4- فرار        5- ترس مرضی

6- اختلالات جنسی        7- شب ادراری          8- انزوا طلبی          9- پرخاشگری

 

پیشینه نظری تحقیق

( مقدمه )

      انسان در ادوار گوناگون ، چه در دورة خردسالی و نوجوانی و چه در بزرگسالی و پیری ، اعم از زن و مرد در معرض ارتكاب فساد و شر و بدی قرار داشته و همواره خطر رفتارهای ناستودة اخلاقی وی را تهدید می كند. و كمال مطلق و مبری بودن از صفات و افعال مذموم و ناروا ، مخصوص خدایی است كه آفرینندة جهان .

        موجودی چون انسان كه از لحاظ شرافت و كرامت در تارك همه مخلوقات و پدیده های متنوع هستی قرار دارد و موقع و مقامی در خور احراز كرده ، از كمال نسبی برخوردار است . لذا هرگز نمی تواند خویشتن را از صفات و افعال ناستوده ، تبرئه نموده و به اصطلاح تزكیه نفس نماید. بنابر این از نظر اسلام و ائمه اطهار از تنبیه تنها در آن هنگام كه دیگر شیوه های سازنده و هدایت كننده موثر واقع نشود در حد ضرورت و همانند مصرف دارویی به همان میزان می توان بهره گرفت.

          با توجه به صدمات جبران ناپذیری كه ناشی از تنبیه بدنی در گوشه و كنار میهن اسلامی در مدارس رخ می دهد و همچنین وزارت آموزش و پرورش با ارسال بخشنامه های متعدد تنبیه بدنی را ممنوع اعلام داشته است كه معلمان باید اكیداً و جداً از هرگونه تنبیه بدنی خودداری نمایند. ولی باز هم در مدارس از اینگونه حركتها به چشم می خورد.

قبل از آنكه در باره پیشینه موضوع تحقیق كه در زمینه تنبیه بدنی انجام گرفته ، نظر قرآن و اسلام و ائمه اطهار و همچنین نظر روان شناسان تربیتی و علمای اسلامی را در مورد تنبیه بدنی آشنا شده و سپس به چكیدة تحقیقاتی كه در زمینه تنبیه بدنی توسط افراد دیگری در ایران انجام گرفته است پرداخته می شود.

 

نظر قرآن در مورد تنبیه :

« و جَزاو سیئهٌ مِثلها ، فَمَن عَفا و اَصلَحَ فَاَجرُهُ عَلَی الله اِنّهُ و لا یُحسِبُّ الظالِمین »

« پاسخ و مجازات بدی ، بدی مانند آن است. پس آنكه عفو كند و اصلاح نماید اجر و مزد او با خداست كه او ستمكاران را دوست ندارد. »

          یعنی عدالت در تعالیم اسلامی اقتضاء می كند كه باید تعدی و تجاوز را رفع كرد و جرمها را با مجازات متناسب پاسخ داد و عفـو و گـذشت حالت بالاتر از عدالت است . ( سوره شورا آیه 40 )

 

نظر اسلام در مورد تنبیه :

از دیدگاه اسلام معمولاً تشویق مقدم بر تنبیه است و تنبیه با رعایت موازین اسلامی كار بسیار دشواری است . و هر كس از عهدة آن بر نمی آید. در اسلام معمولاً از تنبیه تنها در آن هنگام كه دیگر شیوه های سازنده و هدایت كننده موثر واقع نشود و در حد ضرورت و همانند دارویی به همان میزان می توان بهره گرفت . ( رضایی ، 1374 )

رسول اكرم (ص) می فرماید: « كودكان را دوست بدارید و با آنها رحیم و مهربان باشید » در جای دیگر می فرماید : « نسبت به كسی كه به او تعلیم می دهید و نسبت به كسی كه از او علم و ادب می آموزید. نرم و ملایم و مهربان باشید. » ( حجتی ، 1373 )

و همچنین از آن حضرت نقل شده است : «‌در تعلیم تربیت مدارا كنید و سخت گیری ننمایید زیرا معلم دانشمند بهتر از سخت گیر می باشد. »

از حضرت علی (ع) نقل شده است كه فرموده اند : « پند پذیری انسان بوسیله ادب و تربیت است چهار پایان و حیوانات هستند كه تنها با زدن تربیت می شوند. »

 ( شكوه$8A یكتایی ، 1372 )

 

نظر علمای تعلیم و تربیت :

گروهی از روان شناسان تربیتی كه در رأس آنها ( ژان ژاك رسو ) قرار دارد. معتقد است كه انسان هرگز در تربیت خردسالان نیازی به مجازات و تنبیه ندارد زیرا برای هر عملی ، مجازات و تنبیه طبیعی وجود دارد. كودكی كه سیب فاسد می خورد ، دچار دل درد می گردد. طفلی كه به آتش نزدیك می شود از آن آسیب می بیند و كودكی كه با چاقو بازی می كند زخم و جراحت ، او را تنبیه و مجازات می نماید و بالاخره برای هر عمل و رفتـار غیـر معمولی ، تنبیه و مجـازات طبیعی وجـود دارد كـه متناسب بـا‌ آن مـی بـاشـد. لـذا ایـن گـروه  از دانشمنـدان تعلیـم و تـربیـت كـودك را طبیعـت وا می گذارند و معتقدند كـه طبیعـت عهده دار مجـازات اعمـال نـامطلـوب كودك می باشد . انسان هر چند نیز خردسال باشد طبعاً به لذت و تمنع از آسـایـش و رفاه متمایل ، و از عواملی كه موجب رنج او و الم او را فراهم می آورد. قهراً گریزان است.

    هربرت اسپنسر به مربیان سفارش می كند كه : بهترین وسیله وصول به هدف این است كه هر كس ثمره رفتار و عكس العمل كارهای خود را شخصاً ببیند و می گویند برای تعلیم و اخلاق توسل به وسایل تلقینی كاری عبث و بیهوده است وی در این مورد مثالی می آورد. « وقتی كه كودكی به زمین می خورد و پای او مجروح می شود و یا به علت برخورد با میز سرش بدرد می آید . جراحت و درد عكس العمل طبیعی و انعكاس قهری عمل اوست او را وا می دارد كه در راه رفتن مواظب خود باشد و با احتیاط گام بردارد. ( شكوهی ، 1372 )

   گروهی دیگر از روان شناسان معتقدند ، تنبیه خشن ترین و نامطلوب ترین روشهای تغییر رفتار است تنبیه بعنوان ارائه محرك آزارنده بعد از یك رفتار نامطلوب به منظور كاهش دادن آن رفتار نامطلوب می باشد.

   روشهای نادرست تربیتی از قبیل : توهین ، سرزنش ، عدم ارائه محبت ، تنبیه بدنی موجب عدم ارضاء نیازهای اساسی روانی كودك از قبیل احساس امنیت ، احساس تعلق ، احساس ارزشمندی بودن شخصیت ، احساس اعتماد به نفس و احساس استقلال خواهد شد. ( سیف ، 1371 )

 

مبانی نظری مخالفین تنبیه بدنی :

الف: اصل « درد ، شــر است . » جرمی بنتام فیلسوف ســود انـگار انـگلیسی مـی گـوید : « درد ، شر است ، و اعمال تنبیه نیز ، ضرورتاً شرارت است. چرا كه پی آمد تنبیه بدنی چیزی جز درد نمی باشد. »

ب: تنبیه بدنی و پی آمدهای افراطی آن :

آنـان كـه بـا هـر صورت از مجازات بدنی مخالفند معمولاً به افراطهای گذشته استناد می كنند و خشونتهای اسپارتی و قرون وسطایی را به خاطر می آورند برخی از غربیان از شخصی چون دكتر كیت یاد می كنند كه در اوایل قرن نوزدهم در مدرسه آتن در یك روز تابستانی هشت شاگرد را به شلاق بسته و شب هنگام از آن تأسف می خورد كه چرا عده ای بیشتری شلاق نزده است. مربیان غربی صحنه هایی از بی رحمی ها و رفتـارهـای وحشیـانه آمـوزگـاران زمان خود را در آثار خود نقل كرده اند بعنوان مثال : « شرح حال كودكی كه با شلاق تنبیه می شده در تمام عمر فلج مانده است ، یا كودكی را كه پاهایش را در غل نهاده و بوسیله اسب كشیده اند تا به این ترتیب شكنجه شود و امثال اینها. »

        دانشمندان اسلامی با وجود آگاهی از این افراط ها ، صلاح را بر حذف تنبیه بدنی ندانسته اند و آ ن را تجویز نموده اند و لكن با تجدید شرایط آن سعی بر باز داشتن مربیان از افراط در تنبیه بدنی داشته اند.

        غزالی در رهنمودهایش به مربیان ، آنان را حتی المقدور از اجرای تنبیه بدنی ، به هر شكلش باز داشته می گوید: « بر معلم كودكان است كه به بیم و ترغیب تأدیب كند نه به ضرب و تعذیب . » ( رضائی ، 1374 )

محمد بن ابو زید می گوید : « سزاوار نیست كه مربی و تأدیب كنندة كودكان اگر نیازمند به زدن (تنبیه بدنی) كودكان شود ، بیش از سه تازیانه در تأدیب آن بكار برد. »

ابن سینا می گوید : « باید زدن بچه ها در بار نخستین كم ، ولی دردناك باشد چنانكه حكما گفته اند این تأدیب را پس از ترسانیدن سخت و آماده كردن شفیعان انجام دهد. زیرا اگر كتك اول دردناك باشد بعد از آن بچه از كتك می ترسد. و اگر نخستین خفیف بـوده ، دردنـاك نباشد ، بچـه دیگـر از كتـك نمـی تـرسـد و بـه آن اعتنا نمی نماید. » ( مجوزی ، 1372 )

عنصر المعالی معتقد بود كه : « معلم باید با اهمیت باشد و شاگرد را در صورت كاهلی بزند تا وی بر خود مسلط گردد و چنانچه معلم طفل را بزند پدر نباید شفقت نماید. »

شهید ثانی در مورد تنبیه می گوید : « اگر معلمی در شاگرد انحرافاتی از قبیل : سوء خلق ، بی اعتنایی به درس و ... مشاهده كرد نباید با صراحت اعمال ناخوشایند را به رخ او بكشد بلكه از راه كنایه و ارشاد او را آگاه نماید زیرا چنین عنصری به شاگردان دیگر ضرر می رساند . ( حجتی ، 1373 )

ماكارنكو با تنبیه ، چه بدنی و چه روحی مخالف است اما گاهی به اجرای تنبیه بدنی اعتراف می كند به طور كلی اجرای تنبیه را برای حفظ نظم لازم می شمرد.

(ص 257 ، اصول و فلسفه تعلیم و تربیت ، دكتر علی شریعتمداری )

منابع و ماخذ:

در بالا ذكر شده

تایپ توسط: علی اكبر ادهم ماراللو